Karizmatik, hırslı, acımasız ve duygusuz patronunuzun bir ruh hastası olabileceği şimdiye kadar aklınızın bir ucundan geçtiyse, bu koltuk tanınız pek de uzak olmayabilir.

Psikopati kalıtsal bir zihinsel bozukluktur, beynin deformesinin sonucu olan bir hastalıktır. Psikopati ile doğan kişiler tehlikeli olabilir. Ayrıca, çoğunlukla yüksek mevkilere yükselme konusunda çok başarılıdırlar. (Yüksek mevkide iken diğer kişilerden daha başarılı olup olmadıkları henüz tespit edilmemiştir.)

Dr. Igor Galynker, CNBC’ye verdiği demeçte “Onları terfi ettiriyor, seçiyoruz ve bazen birçok insan, bu gibi yöneticiler hayatımızın sorumlusu olduğunda rahat hissediyor” dedi. Dr. Galynker, Psikiyatri Bölümündeki araştırma başkan yardımcısı ve Mount Sinai Beth Israel’daki Bipolar Bozukluklar için Richard ve Cynthia Zirinsky Merkezi’nin kurucusu ve müdürü ve New York City’deki Icahn Tıp Fakültesi’nde psikiyatri profesörü olarak görev yapıyor.

Sonuç olarak, Psikopat Testi Yazarlığı: Çılgınlık Endüstrisine Doğru bir Yolculuk yazarı Jon Ronson’a göre, CEO’larda ve iş dünyası liderlerinde psikopatlığın yaygınlığı normal bireylerinkinden dört kat daha fazla. Ronson, çok izlenen bir TED konuşmasında, nüfusun sadece yüzde 1’i psikopat iken, iş dünyası liderlerinin ve CEO’ların yüzde 4’ünün psikopat olduğunu söylüyor.

Not: “Psikopat” sözcüğü popüler olmakla birlikte, sözel bir ifadedir, tıbbî bir terim değildir. Zihinsel Bozuklukların Teşhisi ve Ruhsal Rahatsızlıklar İstatistiksel El Kitabı’nda yer alan teknik teşhis, “anti sosyal kişilik bozukluğu” dur.

Ve diğer akli bozukluklarda olduğu gibi, bir kişi yüzde 100 psikopat veya yüzde yüz “normal” değildir. Galynker, psikopatinin bir süreklilik dengesinde süregeldiğini, yani psikopatik niteliklerin ve davranışların farklı insanlarda farklı biçimlerde işlediğini belirtir.

Genellikle, psikopatlar kurnaz ve büyüleyicidir, fazla derecede bir öz değer sahibi ve patolojik yalancılardır. Eylemlerinin sorumluluğunu kabul etme isteksizliği, aynı zamanda vurdumduymazlık ve duygudaşlık eksikliği de gösterirler. Bilhassa ilişkilerde dürtüsel ve sorumsuz olabilir, birden çok evlilik sonlandırıp hafifmeşrepliğe yönelebilirler.

Galynker, “Psikopati üzerine ders almak isterseniz, “’Game of Thrones’ izlemelisiniz” diyor.

Bu karakter özellikler, aklınıza ayrıca 2016 ABD başkanlık seçimlerini getiriyorsa, bu konuda yalnız değilsiniz.

Ruh Hastalarının Bilgeliği’nin yazarı Kevin Dutton, Oxford Üniversitesi Deneysel Psikoloji Bölümü’nde psikopati alanında uzman bir araştırma psikoloğudur. Kendisi, geçmiş ve mevcut liderleri, psikopati düzeylerine göre analiz etmiştir.  Scientific American için yayınlanan bir makalede Dutton; psikopatinin korkusuz baskınlık, ben merkezli dürtüsellik ve soğukkanlılık olarak üç karakteristik kategori ile tanımlanabileceğini savunuyor.

Dutton genelde, bir erkeği en az 155, bir kadını da en az 139.5 skalasında psikopat kabul eder.

Algılanan korkusuz hâkimiyet ve ben merkezli dürtüsellik karakteristiklerindeki yüksek skorlarından ötürü, seçilmiş Başkan Donald Trump, Dutton’un ölçeğinden 171 puan aldı. (Dutton, şahsen Trump’u incelememiş olmasına rağmen). Ancak kendisi tabi ki de ruh hastası olarak nitelendirilebilecek tek ABD başkanı değil. Dutton, “Siyaset; yasallaştırılmış, hassasiyetle işlenmiş psikopatinin resmi bir parti içerisinde oldukça kullanışlı hale geldiği bir meslek olarak ortaya çıktı” diyor.

Ruh hastaları nasıl gelişim gösteriyor?

Ruh hastalarının iş dünyasında ilerlemelerine yardımcı olan şey özellikle; küstahlık, duygudaşlık eksikliği ve çekicilikleridir.

İki ortak yazarın psikopati üzerine FBI için yazdığı bir makalede, kurumsal psikopati uzmanı Paul Babiak ve adli davranış danışmanı Mary Ellen O’Toole; “Fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (FMRI) araştırması, psikopatların, temel insani duyguları, suçluluk, pişmanlık veya empati duygularını yaşamaktan aciz olduğunu gösteriyor” diyor. “Duygularını, yalnızca çevrelerindeki bireyleri manipüle etmek için dışa vuruyorlar.”

Bir ofis ortamında, aşırı duygusal olan bireyler genellikle dezavantajlıdır, çünkü yargıları, önemsedikleri kişileri koruma isteği ile gölgelenir. Aksine, “duygudaşlık eksikliği, çoğu zaman, diğer insanlar için zorunluluktan kaynaklanan olumsuz sonuçlar doğuran kararlar almak zorunda olduğunuz bir ortamda size yardımcı olacaktır” diyor Galynker.

Duygusal, empatik kişiler, kararlarının başkaları üzerinde yaratacağı etkiler nedeniyle sık sık “zor iş kararları”ndan taviz vermeye çabalayabilir.” Galynker, “Empati, işinizi yaparken sizi engelleyebilir.  Ve rekabet ortamında empati yıldırılır, çünkü işiniz adına yapmanız gereken şeyleri engelleyebilir” diyor. “Kişisel sorunlarınızı veya duygularınızı işe taşımamanız gerektiği, çok iyi bilinen bir gerçektir.”

Ayrıca, psikopatlar, kurnazlık ve büyüleyici nitelikleri ile bireyleri manipüle etme yeteneklerinden ötürü genellikle oldukça başarılıdır. Galynker, “Çekici olmak kötü bir nitelik değil, hayatta size yardımcı olur” diyor.

Profesyonel bir ortamda sıklıkla, bu durum, ruh hastalarının, ofis genelinde birden fazla kişiliğe sahip olması ve her meslektaşına kendilerinin farklı bir versiyonunu sunması anlamına gelmektedir.

Babiak ve O’Toole; “Kurumsal psikopatlar, gerçek benliklerini görünürde saklama ve iş dünyasında arzulanan kişilik özelliklerini sergileme kabiliyetini kullanır. Bunu yapmak için, en nihayetinde çoklu maskeler takarlar. İş ortağı ve yönetim ile kurdukları ilişki, ideal çalışan ve gelecek lider arasındaki ilişkidir” diye belirtmiştir. “Bu, özellikle, kargaşa yaşayan ve şirketi düzeltmek için “parlayan zırhın içinde bir şövalye” arayışında olan kuruluşlarda etkili olabilir.”

Bir psikopatın yeteneklerine yönelik güçlü bir inanca sahip olma eğilimi, psikopatları kurumsal merdivende yukarı doğru itmeye yardımcı olur. Galynker, “Kendine güven duygusu, büyük ölçüde kendini değerli görme seviyesinde bile olsa, size hayatta yardımcı olabilecek iyi bir niteliktir” diyor.

Başarılı CEO’ları oluşturan diğer ruh durumu nitelikleri, yalan söyleme rahatlığı ve başarısızlıktan korkma yoksunluğunu içerir. Ortaya çıkan bu meydan okuma, yönetim kuruluna karşı agresif bir hırs olarak yorumlanabilir.

Babiak ve O’Toole, “Bazen psikopatların heyecan arama davranışları ve dürtüsellikleri, yüksek enerji ve isteklilik, eylem yöneltimi ve aynı anda çoklu iş yapma yeteneği ile karıştırılmaktadır. Kuruluş adına bakıldığında; bu bireylerin sorumsuzluğu, risk alan ve girişimci bir görüntü verebilir -ki bu günümüzün hızlı tempolu iş ortamında oldukça değerlidir ” şeklinde belirtirler.

Psikopatlar neden bu kadar tehlikeli olabilir?

Psikopatlar yalnızca diğer bireyleri hesaba katmadan kararlar almakla kalmaz, aynı zamanda akranlarına zarar verme isteği ile hareket ederler.

Babiak ve O’Toole, “Bazı kurumsal psikopatlar; güçlü bir kazanma arzusu ile heyecan arama, kolayca sıkılma, teşvik arayışı ve akıl oyunları oynama konusunda başarılıdırlar” diyor. “Performansı artırma ve kendi rekorlarını kırma arzusuyla hareket eden profesyonel sporcuların aksine; psikopatlar, kurbanlarının ‘zayıf noktaları’ olarak algıladıkları nitelikler ile güdülenirler.”

Psikopatların tehdit oluşturan niteliklerine eklenen bir diğer husus ise çevrelerindeki kişileri aldatma yetenekleridir.  Psikopati halinin en rahatsız edici kısmı, onu ayırt etmenin çok zor olabilmesidir.

Galynker , “Hayatta en zor şeylerden biri, yetenekli ve akıllı bir psikopatı tanımaktır” diyor.

Bir psikopatın etrafında olabileceğinize dair bir ipucu; kendinizi, söz konusu kişinin insanlara nasıl zarar verdiği hususunda diğer insanlardan duyduğunuz gerçekleri veya geçmişte şahsen tanık olduğunuz zarar verici davranışları göz ardı eder konumda bulur iseniz, bunun sebebi, o kişinin sizi şu anda nasıl hissettirdiğine dair güveninizdir.

Galynker, “Genellikle bu gerçekten oldukça çekici biridir, bu kişinin ne kadar büyüleyici olduğunun farkına varabilir veya fark bile etmeyebilirsiniz” diyor.

Geri kalanımız için işe yarar bilgiler

Galynker; psikopatlar başarılı olsa da, bu başkalarının imrenmesi gereken bir başarı modeli değil, diyor. Psikopati ya da bu ruhsal bozukluğun herhangi bir taklidini savunuyor olmadığını vurguluyor. Doruk noktalara çıktıkça, psikopatlar, bu yol uğruna bir başkasının ayağını kaydırıp sırtından bıçaklayabilir.

Yine de, psikopatları başarılı kılan bu faktörleri gözlemlemek, bu nitelikleri manevi bir süzgeçten geçirmek ve işimizde belirli faydalı davranışları ne ölçüde benimseyebileceğimizi göz önünde bulundurmak yararlı olabilir.

Galynker, “Ne tür karakteristik özelliklerin, insanları, psikopatik olsun ya da olmasın, başarılı kıldığını anlayabilmeyi dilersiniz ve ardından, bu nitelikleri bir ümit içerisinde ahlaki veya etik bir üslup içerisinde kullanmak istersiniz, bu şekilde süreç içerisinde başka kişilere zarar vermezsiniz ” diyor.

Mesela, ofiste illa gergin olarak elde edeceğiniz hiçbir şey yoktur.  Bu haliniz, stresli bir durumu daha iyi hale getirmez. Benzer şekilde, bir kararın sonuçları hakkında aşırı derecede duygusal olmak ya da bir başarısızlığın ardından olumsuzluğa kapılmak, profesyonel süreci yavaşlatacaktır.

Ve hiç kimse benmerkezci biri ile çalışmayı sevmese de; genellikle profesyonel olarak bir sonraki seviyeye yükselmek, işinizde sahip olacağınız sağlıklı bir özgüvene ve yeni ortamlarda başarılı olma yeteneğine sahip olacağınız anlamına gelir.

“Bazı psikopatların sahip olduğu insani nitelikler – indirgenmiş korku ve kaygı, duyguları daha iyi kontrol edebilme kabiliyeti gibi – aslında başlı başına kötü değildir, çünkü ahlaklı bir kişi bu niteliklerini kullandığında, onları iyi amaçlar uğruna kullanacaklardır” diyor Galynker.

Yazar: Catherine Clifford
Çeviren: Damla Mısır Henao Grisales

Kaynak: cnbc

Libido Dergisi’nde yayımlanan, Libido Dergisi yazar ve çevirmenlerine ait herhangi bir yazı, çeviri, makale ve haber izin alınmadan basılı olarak ya da internet ortamında kullanılamaz, çoğaltılamaz, yayınlanamaz. İzinsiz kullananlar hakkında hukuki yollara başvurulacaktır.

Yazar:

Libido Dergisi, psikanaliz, felsefe ve insan bilimleri alanlarında makale, deneme ve çevirileri içeren iki aylık bir psikanaliz dergisidir. Genel okur-yazar kitlede psikanaliz kuramlarına duyulan ilgilinin artması, psikanalizin yaygınlaşmasını amaçlamaktayız. Psikanaliz kuramlarına duyulan ilginin gelişmesi amacıyla farklı psikanaliz akımları hakkında en tutarlı akımları ve bilgileri okuyucu ile buluşturarak dergimizi ve psikanaliz hakkındaki Türkçe yazıları geliştirmeye çalışmaktayız.

Bizi takip edin