Erotomani nedir?

De Clérambault Sendromu olarak da bilinen Erotomani, aşka meyilli olmakla birleşmiş paranoyak bir sanrı türüdür.

Bu, kişinin başkalarının ona aşık olduğuna inandığı, ancak gerçekte böyle bir şey olmadığı konusuna odaklanmış bir kuruntulu rahatsızlıktır. Bu rahatsızlığın tipik belirtileri, kişiden daha yüksek statüde olan ünlüler ya da diğer tanınmış kişileri içerir. Ancak, bu rahatsızlık tamamen yabancı bir insana karşı da geçerli olabilir.

Erotomani’nin geniş kapsamlı bir tarihi vardır.

Günümüzdeki ünlüler bile eğlence biçimlerini destekledikleri için, bu aşk vakasında bir şeye hak kazandıklarına inanan hayranlarıyla uğraşıyor. Bazı film izleyicileri aktör veya aktristlerin performans sergilerken kendileriyle doğrudan konuştuklarına inanıyor ve bu giderek saplantılı bir hal alıyor.

Bu rahatsızlığın erken tanıları Galen, Plutarch, Erasistratus ve Hipokrat’ın çalışmalarıyla keşfedildi.

En eski kaynak 1623 yılında psikiyatrik edebiyatta ortaya çıktı. Jacques Ferrand tarafından yazılmış Maladie d’amour ou Mélancolie érotique, bu rahatsızlık hakkında ayrıntılı bilgi içeriyordu. Erotomani aynı zamanda “erotik kendini yönlendiren sanrılar” ve “erotik paranoya” olarak ifade edilmektedir.

Önde gelen iki profesör, G.E. Berrios ve N. Kennedy bütün yıllar Erotomaninin tanımındaki değişiklikleri belgeledi:

–  Klasik dönem süresince (on sekizinci yüzyılın başları)- karşılıksız aşkın sebep olduğu genel bir hastalık olarak anılması

–  On sekizinci yüzyıl başlarında (on dokuzuncu yüzyılın başlangıcı)- Aşırı derecede fiziksel tutku alışkanlığı olarak anılması (nemfomani ya da satiryasize benzer)

–  On dokuzuncu yüzyılın başları boyunca (yirminci yüzyılın başlangıcı)- zihinsel bir kusur türü olan karşılıksız aşk olarak anılması

–  Yirminci yüzyılın başları boyunca (günümüz) birisi tarafından sevildiğinin sanrısal inanışı olarak anılması

Belirli bir durumda erotomani, kopmuş bir beyin anevrizması nedeniyle ameliyattan çıkmış bir hastada teşhis edildi.

Erotomani Belirtileri

Erotomani belirtileri geniş bir yelpazedir, ancak en yaygınları:

  • Sanrılar
  • Can sıkıcı davranışlar
  • Takip ederek taciz etme
  • Delilik
  • Psikoz
  • Şizofreni
  • Kıskançlık
  • Katatonik davranış
  • Bazen konuşma bozuklukları oluşabilir
  • Duygusal ifade bozukluğu
  • Sürekli beslenme biçimini değiştirme
  • Yas tutma
  • Sahip olma isteği
  • Var olmayan romantizm

Erotomaniye yakalanma aniden ya da zamanla sinsice olabilir. Erotomani, daha yaygın olarak basit bir düşkünlük olarak başlayabilir ve belki kişinin odasında düşündüğü kişiye ait fotoğrafları olabilir. Bu rahatsızlığın gelişimi giderek artan rahatsız edici davranışla kanıtlanır. Bu kişiler takıntılı olduğu kişilerle arasında kendi kendilerine bir sırları olduğuna inanmaya başlayacaklardır. Ünlü biri hayranlarını sevdiğini söylediğinde takıntılı insanlar bunu kendilerine doğrudan kodlu olarak gönderilmiş bir mesaj olarak inanacak onlara karşı bir ilan-ı aşk olarak algılayacaklardır. Erotomanilerinin objesinin onların favorileri olacağı belli bir renk giyen, onları istediğini gösteren telepatik bir mesaj olarak algılayacaklardır.

Zihinsel problem, kişi tutku eksikliğinin dış görünüşüyle alakalı bir şey olacağına inanarak beslenme şeklini değiştirmesiyle ilerler. Hedefe odaklanmış olanlar onların aşk dolu ilişkilerine bir vasiyetname alarak işe yarayan işlenmiş ögelerle birlikte dikilirler. Hastalığa yakalanmış olan kişinin arkadaşları hatta yabancılar bile bir hedefe ilgi duyabilir ve kişide öfke ortaya çıkar. Onlar, duydukları bu benzer gerçekdışı ilginin hedef ile yaşadıkları “gerçek” ilişkilerinde tehdit oluşturduğuna inanırlar. Onlar, mesajın alındığını ve bu hayal edilen hayata birlikte girmeye hazır olduklarını bildirmek için hedefe ulaşmaya başlayacaktır.

Bu saplantılı davranışı gösteren bu hastalığa yakalanmış kişi, hedefi takip etmeye, mesajlarını onların aldığını ve aralarındaki “ilişki” de bir sonraki adımı atmak için hazır olduklarını bildirmek istedikleri için hedefi takip etmeye başlayacaklardır. Ancak, saplantılarının gerçek olmadığını anladıkları yer ve bu gerçeklikle yüzleşmektense, sorunlarının ortak noktasının üzerine giderek fark etmeyi sağlarlar, ya da duygularıyla oynadıkları için onları suçlarlar.

Popüler Kültürde D.Erotomani

Erotomani yalnızca ünlülere mahsus değilken onlar bu rahatsızlıktan etkilenen en yaygın kitledir. Oyunculuk, şarkı, yaratıcılık ya da faaliyet gösterdikleri diğer unsurlar için yükseltildikleri ve övülme biçimi göz önüne alındığında, yaptıkları işi izlemek ve etraflarında olmak için yoğun bir ihtiyaç duyulmaktadır. Birine “hayran”olmak gerçekte onlara fanatik olmak demektir.  Fanatiklik, saplantı noktasına karşı objektiflik olmadan ısrar gerektiren bir inançtır.

“Sıradan” insanlar sürekli olarak ünlülerin hayatı hakkında en önemli olandan en önemsize doğru değişen şeyler hakkındaki gazete yazıları, güncellemeler ve son dakika haberleri ile doldurulur. Bununla bağlantı kurmak,  onlara paranızı yatırarak oluşturulan kişisel bağlantıdır. Birçok insanın aklında onlara destek oldukları için bir şeyle borçlu olduklarına inanmaya başlarlar.

Mantıklı düşünebilen biri insan, bu konuyu anlamayacaktır. Mantıkları, onların maddi desteklerinin onların yapmayı seçtiği bir şey olduğunu, ünlülerin onları zorladığı bir şey olmadığını anlamalarını sağlayacaktır. Filmler başarılıdır çünkü insanlar onları izlemeye gitmeyi seçiyorlar ve insanlar yeteri kadar ilgi göstermediğinde filmler düşüşe geçiyor.

Erotomani belirtilerinden etkilenen birkaç ünlü isim:

Michael Douglas ve Catherine Zeta-Jones- Bir kadın Douglas ile ilişkisi olduğunu iddia etti ve Zeta Jones’u kesip köpeklere yedireceğini söyledi.

David Letterman ve Story Musgrave erotomani mağduru olduğundan şüphelenilen bir kadın tarafından takip edilerek taciz edildi.

Ana teması erotomani olan birçok önemli film vardır:

Genç Bekar Bayan Aranıyor (The White Female)

Fanatik (The Fan)

Ölümün Sesi (Play Misty for me)

Saplantı (Obsessed)

Baskı (The Crush)

Öldüren Cazibe (Fatal Attraction)

Erotomaninin Sebepleri

Erotomaniye sebebiyet veren unsurlar birçoğuna göre hala bir sırdır. Yetişkinliğim ortasından sonuna kadar olan sürede başladığı bilinmekte ve bu zaman aralığı kişiden kişiye değişmektedir. Birçok vaka yaşanıyor olmasına rağmen bunun altında yatan sebebi gösterecek hiçbir net işaret yoktur.

Neden ortaya çıktığına dair kabul edilen en genel yargı erotomaninin çocukluk çağında başladığıdır. İnsanları bilmediği bir konuya esir tutmak ve onları sevdiğini iddia etmek kişinin hayatında olan sevginin, onlar için önem taşıyan birinde olmadığının göstergesidir. Bu sevgi yoksunluğu yüzünden, bu boşluğu sevilmenin verdiği acıyı hafifletecek kadar yaşadıklarından daha büyük olduğuna inandıkları biriyle doldurmak isterler.

Kadın hastalarda babalarından yeteri kadar ilgi ve şefkat döremedikleri inancı erotomaninin başlaması için sebep olabilir. Erkekler bu konuda kadınların odak noktası olurken, erotomani ile ilişkili olan en yaygın cinsiyettir. Bunun yüzünden, babanın yerine anneden sevgi eksikliğinin bunu geliştiren temel neden olduğu tahmin ediliyor.

Erotomaninin Tedavisi

Erotomaninin çeşitli tedavileri mevcuttur, ama doktorların bu hastalığa yaptığı tipik saldırı yöntemi olan psikoterapiyle harmanlanmış ilaç tedavisidir. Antipsikotik ilaçlar da işe yarar, ancak aynı zamanda aile de güçlü bir destek sistemi olmalıdır. Erotomani hafife alınacak bir şey olmamalıdır, çünkü etkilenmiş kişi, kendisinin ilgi objesi olduğu insanlara karşı kesinlikle bir tehdit unsuru oluşturabilir.

Ek olarak, erotomaniye sahip olan insanlar düşündüğü şeylerin düşündüğü şeylerin doğru olduğuna inanır, yani onların akıllarından geçen şeylerden hangilerinin doğru olduğunu onlara anlatmak oldukça zordur.

Erotomani tedavileri şunları içerir:

  • Yardımsever bir çevre oluşturun ve tatmin edici semptomatik tedavi amaçları geliştirin. Hastalarla “nerede olurlarsa” buluşmak, düzelmeleri için şefkat, ilgi ve istek göstermek başlamak için idealdir.
  • Hastadan izin aldıktan sonra tedavi sürecinde aileyi dâhil etmek hayali önem taşır. Onların desteği hastaların sağlığını kuvvetlendirmede en önemli noktadır.
  • Tedavi planlaması için kültürün etkisini hesaba katın.
  • Tedavinin uygunluk ve yanıt verme ihtimalini artırmak için sanrısal semptomların doğrudan karşılaşmasını önleyin.
  • Hedef çekirdek semptom ve bununla bağlantılı problemlerde sağgörülü şekilde ilaç tedavisi uygulayın.
  • Eğer zarar verme ya da şiddet potansiyeli yoksa ayakta tedavi yapın.
  • Hastanın bireysel ihtiyaçlarına göre tedavi yöntemleri uygulayın ve toplumsal işlevi sürdürmeye ve hayat kalitesini artırmaya odaklanın.
  • Rahatsızlıkla birlikte görülen psikiyatrik bozuklukları tanıyın ve çözümleyin.

Eğer hastanın sanrıları kendileri veya başkaları için tehdit oluşturuyorsa veya hastanın ciddi bir şekilde engelli olduğu tahmin ediliyorsa hastaneye yatırma konusu tartışılmalı ve dikkate alınmalıdır.

Antipsikotikler monosemptomatik hipokondrikal psikoz (günümüzde sanrısal bir rahataızlık olarak biliniyor, DSM-5 bedensel tip)’un medikal tedavisi için pimozid kullanımı hakkında ilk rapor yayımlandığında 1970’lerden beri kullanılıyordu.

1965-1985 yılları arasında yaklaşık 1000 sanrısal rahatsızlık vakası, 257 tane en iyi tanı konulmuş vakanın alt analizi, sanrısal rahatsızlığın yeterince tedavi edildiğinde nispeten iyi bir öngörüye sahip olduğunu ortaya koymuştur- hastaların %52.6’sı iyileşti, %19.2’si kısmen iyileşti.

Tedaviye yanıt spesifik sanrısal içeriğe bakılmaksızın olumluydu.

Veriler pimozidin (%68.5 iyileşme oranı ve %22.4 kısmen iyileşme oranı) diğer tipik anti psikotiklerden (%22.6 iyileşme ve %45.3 kısmen iyileşme) sonucuna varmıştır.

Erotomaninin yaygın olmayan bir diğer tedavisi evliliğe teşviktir.

Kişilerin ve partnerlerinin ortaklaşa birbirlerine odaklandığı kendini adamış bir ilişkiye başlamakla birlikte sorunlu kurgular yatışacaktır.

Erotomaniden Korunma

Sanrısal rahatsızlıktan nasıl korunacağına dair bir bilgiye henüz ulaşılmamıştır.

Ancak, erken teşhis ve psikiyatrik tedavi kişinin hayatı, ailesi ve dostluklarındaki bozulmayı azaltmaya yardımcı olabilir.

Erotomaniyi önlemek zordur çünkü bir hastada tanı konulduktan sonra, onu bu tür bir davranışa eğilimli yapan şeyin ne olduğunu bulmak için hastanın geçmiş yaşantısına gitmeniz gerekir.

Böylece onların hayatındaki sevgi yoksunluğunu bulmanız ve onların sevgiden yoksun bir boşluğu doldurmaları için kendilerini neden bir yabancıya adadıkları hakkında onlara seviyesini daha yükseğe çıkarmanız olasıdır.

Çocuğunu onaylayan ve destekleyen her iki ebevyn ile sağlam bir ev hayatı, onların hayatının ilerleyen dönemlerinde erotomani başlangıcından korunmaları için en etkili yoldur.

Çeviren: Meris Altunözlü
Kaynak: healthery

Libido Dergisi’nde yayımlanan, Libido Dergisi yazar ve çevirmenlerine ait herhangi bir yazı, çeviri, makale ve haber izin alınmadan basılı olarak ya da internet ortamında kullanılamaz, çoğaltılamaz, yayınlanamaz. İzinsiz kullananlar hakkında hukuki yollara başvurulacaktır.

Yazar:

Libido Dergisi, psikanaliz, felsefe ve insan bilimleri alanlarında makale, deneme ve çevirileri içeren iki aylık bir psikanaliz dergisidir. Genel okur-yazar kitlede psikanaliz kuramlarına duyulan ilgilinin artması, psikanalizin yaygınlaşmasını amaçlamaktayız. Psikanaliz kuramlarına duyulan ilginin gelişmesi amacıyla farklı psikanaliz akımları hakkında en tutarlı akımları ve bilgileri okuyucu ile buluşturarak dergimizi ve psikanaliz hakkındaki Türkçe yazıları geliştirmeye çalışmaktayız.